Hoe nuttig of zelfs noodzakelijk zijn inkoopprofessionals in een regieproces? 

Drs. Marc J. Brugman 

 In de publieke sector wordt met de komst van Balkenende IV een omslag verwacht van minder beleidsmakers naar meer uitvoerders, waarbij heldere regievoering op de uitvoering essentieel is voor succes.

Bedrijfsmatig zal men in de publieke sector nu onherroepelijk de vraag moet stellen welke activiteiten beter in eigen huis kunnen worden uitgevoerd en welke activiteiten juist aan de markt moeten worden overgelaten. Uitbesteden van diensten is de afgelopen jaren al sterk waar te nemen in de publieke sector waarbij de filosofie is, dat onder druk van het marktmechanisme, de dienstverlening en bedrijfsvoering effectiever en efficienter kan worden georganiseerd. De protesten onlangs tegen aanbestedingen van de WMO-dienstverlening hebben ons dat maar al te goed doen beseffen. De private sector opereert klaarblijkelijk goedkoper en slagvaardiger waarbij de wetten van vraag en aanbod, doelmatigheid en creativiteit stimuleren.

Het ziet er naar uit dat ambtenaren, afgelopen jaren sterk bij de facilitaire diensten, steeds meer een regisseursrol aannemen. Waar men eerst afhankelijk was van collega ambtenaren, heeft men nu te maken met een marktpartij. Door het nadrukkelijk betrekken van vakmensen uit de markt in de uitvoering, vervullen deze regisseurs in hun organisatie een procesmatige en verbindende rol tussen vraag en aanbod. Zij worden gesteund door heldere afspraken (dienstverleningsafspraken) die, als ze goed zijn opgemaakt, optimaal gebruik maken van de marktwerking.

Van minder denkers naar meer doeners. Hoe meer er binnen de overheid beslist wordt om activiteiten uit te besteden, hoe groter de druk komt te liggen op de eveneens professionele regierol van inkoop- en aanbestedingsspecialisten in de totstandkoming en bewaken van contractafspraken. Er moet goed nagedacht worden over de communicatie en wijze van sturing met het geprivatiseerde deel, anders kun je de marktwerking op je buik schrijven omdat er (opnieuw) onvoldoende financiele prikkels zijn om het werk goedkoper en slagvaardiger uit te laten voeren. Dit proces roept om een fatsoenlijke en zakelijke regie.

De hoop bestaat dat de ambtelijke top inziet dat professioneel inkopen ‘laag hangend fruit’ is waarmee een groot deel van financiele taakstellingen kunnen worden gerealiseerd en beheersbaarheid van processen kan worden geborgd. Vakkundig 'Inkoop' garandeert een groot besparingspotentieel en kan een essentiele rol vervullen in de contractvorming en het contractmanagement. Professionele overheidsinkopers opereren strategisch, het zijn kenniswerkers die processen overzien, ze kunnen binding en samenhang realiseren. 

De overheidsmanagers nieuwe stijl kunnen zich onder Balkenende IV optimaal profileren en een ‘regisseurspet’ aanmeten om zo een bijdrage te leveren aan de (politieke) beleidsdoelstellingen. Hoe nuttig of noodzakelijk zijn de inkopers in dit proces ?...ik meen op z'n minst "zakelijk nuttig"!

(zie tevens artikel aanbestedingsmakelaar 09-02-07 Regeerakkoord “Samen werken, Samen leven” voor inkopers)