"Helft WMO aanbestedingen toevallige winnaars?"

Ben De Vries

Het artikel gelezen waar Jan Telgen aangehaald wordt? De helft van alle WMO-aanbestedingen (lees: de aanbestedingen voor hulp in de huishouding) krijgen een toevallige winnaar, wordt er gesteld. De boosdoener is de wijze van beoordelen. De relatieve beoordelingen zouden oneigenlijke winnaars opleveren. Absolute beoordelingen zouden dat uitsluiten.

Als theoretische verhandeling een zeer lezenswaardig artikel, maar niet voor de dagelijkse praktijk. Sterker, ik vind dat het inkopers op het verkeerde been zet. Het suggereert gesjoemel.  Inkopers en collega-ambtenaren die al zwetend en zwoegend de aanbestedingsrichtlijnen proberen uit te voeren, krijgen hiermee ook nog eens het etiket opgeplakt dat ze niet weten waar ze mee bezig zijn.

De praktijk is dat inkopers en leden van een aanbestedingsteam vooral bezig zijn om een werkbaar contract uit het vuur te slepen. Dat valt niet mee. De beoordelingsproblematiek is een verhaal apart in de voorbereiding van een aanbesteding. Daar wordt soms harder over gediscussieerd dan over het programma van eisen. Niet onlogisch, want het bepaald op welke wijze iets goed of niet goed wordt bevonden. En, het is moeilijk. Juist in de WMO-aanbestedingen moest veel “uitgevonden” worden. Omzeteisen , liquiditeit- en solvabiliteit eisen waren niet hanteerbaar, want kengetallen gingen voor deze branche niet op. Net goed , denkt u, want de nieuwe aanbestedingswet maakt hieraan ook al een eind. Jawel, maar de gemeenteambtenaar moest een betrouwbare en betaalbare instelling contracteren. Daarnaast wilden veel gemeenteraden letterlijk voor een dubbeltje op de eerste rang zitten.

WMO-instellingen hadden nauwelijks kennis van Europees aanbesteden, laat staan dat ze strategisch ingeschreven hebben. Ik geloof niet dat er strategisch ingeschreven is en heb er ook niet van gehoord, zelfs niet van vermoedens. De WMO-instellingen hadden namelijk geen kaas gegeten van de aanbestedingswetgeving en hoe daar strategisch mee om te gaan. Nu trouwens nog steeds niet.

Het ontbreken van beleid zou een belangrijke oorzaak zijn van slecht gunnen. Dit impliceert dat als er beleid wordt geformuleerd  alles opgelost zou zijn. Nou, neem de proef op de som ! Ik denk dat het vies tegenvalt. Met een stevig beleidsdocument gaat niet alles beter. Nee, het heeft ook met de vakkundige uitvoering en de juiste mensen de juiste taken laten uitvoeren, te maken. Die vakkundige uitvoering door vakkundige mensen krijgt soms niet de ruimte die het nodig heeft.

De politiek heeft de neiging om zich vanwege haar autoriteit te veel met inhoudelijke zaken bezig te houden. Hoe komt het anders dat er zo’n enorme nadruk op “prijs” wordt gelegd in de WMO-aanbestedingen? Niet door toedoen van professionele inkopers, die weten dat prijsvechters nooit het beste contract opleveren, wel door politieke druk. Het artikel, waar Jan Telgen in geciteerd wordt, gaat juist uit van een prijsvechter. De suggestie uit het artikel over strategisch inschrijven kan alleen succes hebben als “prijs” hoog gewaardeerd wordt, zoals in het voorbeeld in het betreffende artikel. Hou “prijs” dus laag en “kwaliteit” hoog!

Wel of geen beleid, zorg dat de aanschaf van hulp in de huishouding professioneel wordt uitgevoerd door mensen die daar gezien hun opleiding en ervaring ook professioneel voor mogen worden geacht. Vertrouw deze professionals en geef ze de ruimte om hun werk goed te doen. Dat betekent dat de uitvoering laag in de organisatie gelegd moet worden en laat ze hun werk doen. Wacht op het resultaat en daar mag je ze op afrekenen.