Ben de Vries

Een paar weken geleden stond in het “Algemeen Dagblad” een interview met de voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Marineofficieren. De officier/ voorzitter beklaagde zich over de enorme regel- en controlezucht die bij Defensie is ontstaan. De officier noemde als voorbeeld de Europese aanbestedingregels. Deze regels zouden er de oorzaak van zijn dat nieuwe bestrijdingsmiddelen tegen bermbommen in Afghanistan niet snel genoeg aangeschaft zouden kunnen worden!

Regels en controle zijn nodig, laat dat duidelijk zijn, maar de laatste jaren is er een politieke trend die ons wil laten geloven dat als er maar meer regels en wetten komen fouten en mislukkingen voorkomen worden. Ook Defensie is een overheidsinstantie en dus voelt ook zij de overheidsregels die hoe langer hoe meer de werkbaarheid en flexibiliteit van overheden verlamt.

Nu ben ik het met de officier eens dat er een veel te sterke controlewind waait door de gebouwen van de Nederlandse overheid. Maar … om de Europese richtlijnen de schuld te geven van dat bermbommen niet op tijd en adequaat onschadelijk kunnen worden gemaakt, dat gaat een tikkeltje ver. Het kan zijn dat een ambtenaar op Defensie deze officier dit heeft wijs gemaakt; het kan zijn dat een ambtenaar op Defensie verantwoordelijk voor de aanschaf van deze bestrijdingsmiddelen het niet aandurfde om zonder aanbesteding de order te plaatsen; het kan zijn dat een ambtenaar bang was een regel te overtreden.

Wat het ook moge zijn, de Europese aanbestedingsrichtlijn geven wel degelijk de ruimte om bij bijzondere situaties snel en zelfs zonder aanbesteding een order te plaatsen. Deze uitzonderingen zijn juist van toepassing voor Defensie. Het BAO, de Nederlandse vertaling van de Europese aanbestedingsrichtlijnen, geeft in artikel 10 al reeds mogelijkheden om dergelijke legerbenodigdheden buiten de aanbestedingswetgeving om aan te schaffen. Dit artikel zegt: “Dit besluit is niet van toepassing op overheidsopdrachten die door aanbestedende diensten op het gebied van defensie worden gegund en die vallen onder de reikwijdte van artikel 296 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.”  Mocht dit voor Defensie niet voldoende zijn, dan kan zonodig een beroep gedaan worden op artikel 31 van het BAO lid 1 sub c.: “voor zover zulks strikt noodzakelijk is, ingeval de termijnen voor de openbare procedure van gunning door onderhandelingen met mededeling van een aankondiging van een overheidsopdracht als bedoeld in artikel 30 (van het BAO) wegens dwingende spoed, als gevolg van gebeurtenissen die door de aanbestedende dienst niet kon worden voorzien en niet aan de aanbestedende dienst te wijten is, niet in acht kunnen worden genomen.”

Vrij vertaald geeft artikel 10 van het BAO alle ruimte en artikel 31 mits gemotiveerd veel ruimte om snel en adequaat noodzakelijke aanschaf te verrichten voor het leger om daarmee hoogstwaarschijnlijk mensenlevens te sparen. Het vreemde is dat op Defensie een grote inkoopstaf aanwezig is die het BAO bij wijze van spreken van buiten zou moeten kennen. Dat juist deze inkoopstaf geen gebruik zou maken van de mogelijkheden om in acute situaties buiten de aanbestedingswetgeving om  beschermingsmiddelen tegen bermbommen  aan te schaffen, is moeilijk voor te stellen. Mocht de voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Marineofficieren inderdaad gelijk hebben dan roept dit de vraag op of er op Defensie wel de juiste inkoopbeslissingen worden genomen.

Ik zou het als inkoper niet durven uitleggen dat door puur volgen van regels militairen niet terug zijn gekomen van een levensgevaarlijke missie. 

Ben de Vries