Mr. Hein van der Horst

Om de financiële overheidshuishouding weer gezond te maken kennen de politieke partijen maar een medicijn; bezuinigen. Over een efficiënte bedrijfsvoering wordt met geen woord gerept. Juist daar valt bij de publieke organisaties veel te verbeteren. Jaarlijks plaatst de overheid voor ruim 100 miljard euro aan opdrachten op het gebied van infrastructuur, dienstverlening en levering van goederen. Onderzoeken van het ministerie van Economische Zaken tonen aan dat door beter op de winkel te passen al een besparing van 5 procent eenvoudig te realiseren is. Een efficiënte bedrijfsvoering kan volgens EZ zelfs besparingen van 10 tot 15 procent opleveren.

Inefficiënte bedrijfsvoering leidde tot budgetoverschrijdingen van de Betuweroute en de HSL-lijn met respectievelijk 3 miljard euro en 2,2 miljard euro. De treinen reden pas vier en drie jaar later dan was gepland. De Haagse tramtunnel, die vier jaar vertraging opliep, kostte 87 miljoen meer dan was begroot. De totale budgetoverschrijding van deze drie projecten bedraagt 6,07 miljard euro. De vertraging is samen 11 jaar!

Het einde is echter nog niet in zicht. De oorspronkelijke begroting van de Amsterdamse Noord-Zuidlijn was 1,4 miljard euro. De kosten zijn nu begroot op 3,1 miljard euro. De oplevering vindt zes jaar later plaats. De verbouwingskosten van het Amsterdamse Rijksmuseum waren op 202 miljoen euro begroot. Anno 2010 staat de teller op 366 miljoen euro. De oplevering is met drie jaar vertraagd. Ook de renovatie van het Stedelijk Museum in Amsterdam, begrote kosten 100 miljoen euro, is een jaar later klaar dan aan de bezoekers was beloofd. Berekend is dat het budget voor de bouw van de Rotterdamse Museumparkeergarage met 60 miljoen zal worden overschreden. De verbouwing van het Centraal Station te Arnhem, investeringskosten 620 miljoen euro, is nu al met drie jaar vertraagd. Het Stationsgebied Utrecht, 3 miljard euro, wordt vijf jaar later opgeleverd. Voor de belastingbetaler betekent dit alles dat hij nu al 2,464 miljard euro meer moet gaan betalen dan was voorzien. De totale vertr aging van de in de steigers staande bouwprojecten is nu al 18 jaar. En dit is nog maar een topje van de ijsberg.

Belangrijke oorzaken zijn, gebrek aan inkoopprofessionaliteit, open begrotingen en onvoldoende aandacht voor adequaat projectmanagement. Bouwkosten wil men nogal eens opzettelijk laag begroten om ze zo beter door de politieke besluitvorming te loodsen. De methode die wordt gehanteerd is het opnemen van veel stelposten. Aannemers weten heel goed hoe zij daarmee moeten omgaan. Steevast verschijnt na zo’n ontspoord bouwproject een onderzoeksrapport. Een ding hebben al deze rapporten gemeen: er wordt geen woord gewijd aan de toegevoegde waarde van adequaat inkoop- en projectmanagement. Deze rapporten zijn veelal de input voor een volgend rapport om dan te constateren dat het vorige project om dezelfde redenen ook al is misgelopen.

Met het oog op de vele geplande bouwprojecten zouden politieke partijen zich eens echt druk moeten gaan maken over een efficiEnte bedrijfsvoering: de overheid als professionele opdrachtgever. Hier is niet alleen de overheid zelf bij gebaat, maar ook het bedrijfsleven en de burger. De overheid zal dan bereid moeten zijn eerst te investeren in een adequaat beleid op het gebied van inkoop en aanbesteding met een daarbij passende regelgeving.  n in die volgorde! Ook hier gaat de kost natuurlijk voor de baat uit, maar dan wel een enorme baat vergeleken met een relatief beperkte kost. Een doelgerichte taskforce zou ons allen niet alleen veel pecunia, maar ook de nodige ergenis kunnen besparen. Gek hoe besparingen soms vlak onder onze neus liggen!