In de pijlers van het nieuwe regeerakkoord staan diverse zaken die de inkoop- en aanbestedingpraktijk zullen gaan raken. Het is niet mogelijk om, in een stukje korter dan de tekst van het regeerakkoord zelf, alle effecten en ontwikkelingen te voorspellen. Wel kan een reëel te verwachten “inkoopklimaat” worden geschetst, waarin de aanbestedingsmakelaar zijn rol ten beste kan geven.

Wij constateren dat inkoop ook deze regeerperiode weer een zeer belangrijke bijdrage kan leveren aan het realiseren van een aantal "politieke" doelstellingen. Naast een effectieve bijdrage aan de genoemde bezuinigingsdoelstellingen ( 750 miljoen ), zien wij in het regeerakkoord een vijftal belangrijke issues waar professionele inkoop het verschil kan maken.  

  1- Het regeerakkoord mikt op een innovatieve concurrerende en ondernemende economie.

De overheid stelt zichzelf daarin op als “Launching Customer”. Dit betekent, dat meer naar mogelijkheden binnen het Europese aanbestedingsrecht moet worden gezocht naar ruimere toegang voor het MKB en samenwerkingsvormen tussen de overheid, bedrijfsleven, wetenschap en onderwijs.

Een gedeelte van mogelijke samenwerkingsvormen met derden zijn voor de overheid (Europees) aanbestedingsplichtig: - hoe kiest de overheid de externe partners (lees: marktpartijen) voor samenwerking in een Europese interne markt? - Welke samenwerkingsvormen (waaronder innovatie bevorderende inkoopprocessen) zullen het beste middel zijn om bepaalde doelen te bereiken en welke juist niet? - Waar moeten de effecten van innovatie idealiter neerslaan en wie is de eigenaar?  Iets vergelijkbaars geldt ook voor stimulering van initiatieven en betekenisvolle sectoren in de Nederlandse Economie: hoever gaan de regels voor staatssteun en wanneer komt aanbestedingsplicht aan de orde? Het zijn ook deze inkoopvragen, die zinvol zijn bij verdere privatisering van maatschappelijke organisaties en instellingen, teneinde deze vrij te laten ontplooien. In vrije ontplooiing past ook het voornemen tot experimenten met tariefdifferentiatie in het openbaar vervoer. Deze zullen inkoopkeuzes in geheel Nederland (met name gemeentes) raken.

  2- Het regeerakkoord mikt op de duurzaamste en efficiëntste energievoorzieningen in Europa in 2020, via energiebesparing, alternatieve energiebronnen en afvang en opslag van CO2. Hierin zal ongetwijfeld een deel via wettelijke regelingen (o.a. in het kader van de Wet Milieubeheer) worden gerealiseerd, maar de impact op het fenomeen Duurzaam Inkopen kan enorm zijn. Niet alleen bij het (gezamenlijk) inkopen van “groene” energie, maar ook bij de aanschaf van dienstauto’s, klimaatinstallaties in gebouwen, etc. Hier hoeft het niet op te houden want ook onderwerpen als thuiswerken kennen duurzame aspecten. Daar komen minder of andere typen aanbestedingen uit en zijn andere doelgroepen op andere wijze betrokken. Met deze pijler en de brief van staatssecretaris van Geel is duurzaam inkopen van iedere vrijblijvendheid ontdaan.

  3- Het regeerakkoord mikt op sociale samenhang en ziet hierin verwezenlijkt dat iedereen naar vermogen meedoet in economisch en maatschappelijk opzicht. Dit is een integraal te beschouwen onderwerp en omvat onder meer verbreding en verdieping van arbeidsparticipatie en van maatschappelijke participatie. Dit kan een merkbaar effect hebben op de inschakeling van Sociale werkplaatsen onder de wettelijke mogelijkheid opdracht voor SW-bedrijven voor te behouden. Het kan ook zijn dat SW-bedrijven van karakter veranderen of verbreden. Ditzelfde geldt voor de Wet Maatschappelijk Ondersteunen (WMO). Het effect op de marktordeningen en de invloed van de regels voor Staatssteun en subsidies zullen dit gebied van inkoop tot een uitdagende maken, waarbij de inkoopvisie direct van invloed kan zijn op te kiezen beleidsrichtingen.

  4- Het regeerakkoord mikt op het bewerkstelligen van vertrouwen in veiligheid, stabiliteit en respect. Hierbij gaat grote prioriteit uit naar preventie en slagvaardigheid van betrokken organisaties. Er zal steeds meer in ketens worden georganiseerd, hetgeen betekent dat bedrijfsvoeringen en de gebruikte middelen op elkaar moeten aansluiten. Dit kan grote gevolgen hebben voor de concurrentiestelling en marktwerking, alsmede de vorming van nieuwe inkoopcombinaties stimuleren.

  5- Het regeerakkoord mikt op de overheid als bondgenoot en een dienstbare publieke sector. In deze pijler zitten nogal wat verschillende onderwerpen. Algemeen geldt, dat kokers moeten worden doorbroken. Coördinerende verantwoordelijkheden zonder bevoegdheden moeten worden vermeden. Volgens dit principe zou onder andere de rijksinkoop een centraliseringstap in haar organisatie tegemoet kunnen zien (hetgeen overigens niet als vanzelf betekent: één organogram). Maar dit effect kan de inkooporganisatie ook raken als de klantorganisatie gaan centraliseren. In dit verband zijn de ontwikkelingen van categoriemanagement bij de rijksoverheid interessant. Een deel van de vastgestelde 25% vermindering van administratieve lasten zal ook via die weg kunnen worden beoogd.

Verder zijn voor de aanbestedingsmakelaar nog enkele (niet minder belangrijke!) interessante puntjes:

- De ontwikkeling van de nieuwe rechtsvorm “maatschappelijke onderneming”. Wat is de aanbestedingsrechtelijke kwaliteit i.k.v. in-/uitbesteding, opdracht aan aanbestedende dienst, financiering etc.?

- De vrije prijsvorming van ziekenhuizen naar 20% differentiatie: effecten inkoop van verzekeringen en zorg (o.a. via maatstafconcurrentie en kostenbesparingen vloeien terug nar de burger via premieverlagingen)? In ieder geval vergroting rol en belang van inkoop van de ziekenhuizen.

Het regeerakkoord lijkt zich voor inkoop te laten samenvatten als een DIS waaraan men kan aanschuiven: Duurzaamheid, Innovatie en Samenwerking !