De Europese aanbesteding schiet zijn doelen van lagere prijzen, hogere kwaliteit en meer concurrentie voorbij. Alleen een dialoog op basis van vertrouwen en inhoud kan de vicieuze cirkel stoppen.

De huidige praktijk van Europese aanbestedingen is aan het ontsporen. Overheidbreed worden trajecten gekenmerkt door geïnstitutionaliseerd wantrouwen en een steeds verder uitdijende brei van vaak niet-relevante selectiecriteria. Ook bij gemeenten zijn aanbestedingen verworden tot het domein van inkoopmanagers en juristen. Een vicieuze cirkel dreigt waarbij de inhoud en kwaliteit van de te leveren producten of diensten steeds verder naar de achtergrond verdwijnen.

Ga voor meer, naar lees meer...

Rompslomp

Europese aanbestedingen zorgen niet voor lagere prijzen. Potentiële leveranciers moeten, om überhaupt aan aanbestedingen deel te nemen, steeds meer kosten maken. Kosten die zij uiteindelijk in hun prijzen doorberekenen. Bedrijven hebben vaak complete teams in dienst die zich geheel toeleggen op de rompslomp van aanbestedingen.

De specialisten zijn vaak zeeën van tijd kwijt aan het verkrijgen van recente handtekeningen van eerdere opdrachtgevers bij referenties. Deze referenten hebben vaak al een andere baan of zijn op vakantie. Daarnaast worden de kosten sterk opgejaagd doordat er bij elke financiële opgave een accountantsverklaring wordt verwacht. Ook de aanbestedende partijen zelf werken met steeds grotere budgetten. De juridische kosten rijzen regelmatig de pan uit. Het begeleiden van een aanbesteding kost alleen aan externe inhuur al een paar ton.

Secundaire gunningcriteria

Europese aanbestedingen dragen bovendien niet bij aan meer kwaliteit. Steeds vaker worden secundaire gunningcriteria gehanteerd. Denk bijvoorbeeld aan het milieu-  en diversiteitbeleid of de aanwezigheid van een klachtenregeling. Dergelijke maatstaven komen de kwaliteit van de geleverde producten en diensten niet ten goede, terwijl voor het stimuleren van de juiste ontwikkeling op deze belangrijke thema’s efficiëntere instrumenten voor handen zijn.

De juridisering van het aanbestedingsproces leidt er bovendien toe dat steeds meer leveranciers er niet voor schromen – de relatie is toch al verpest – strategisch aan te besteden. Er wordt dan bijvoorbeeld een onhaalbaar projectvoorstel ingediend tegen een te lage prijs puur en alleen om de concurrentie de loef af te steken. De winst wordt vervolgens behaald door allerhande meerwerk te factureren en het verkregen contract tot in de rechtbank aan te vechten.

Verschraling

Tot slot zorgt de huidige aanbestedingspraktijk niet voor meer concurrentie.  Door de geschetste hoge kosten, door het opstellen van niet relevante selectiecriterium van het aantal medewerkers en door een te groot aantal te nauw gedefinieerde referentieprojecten, haken juist de kleine, gespecialiseerde leveranciers af. Dit alles heeft een verschraling van het aanbod tot gevolg.

--------------------------------------------------------------------------------

Eerdere publicatie Gemeente.nu

Met toestemming gepubliceerd op aanbestedingsmakelaar.nl door auteur Wim Schimmel. Directeur van adviesbureau Verdonck, Klooster & Associates.